Առաջադրանքներ:

1.Կազմիր կապակցություններ՝ փակագծերի մեջ առնված գոյականներից կազմելով հարաբերական ածականներ:

(Երկաթ) երկաթյա դարպաս, (մետաքս) մետաքսե թաշկինակ, (լեռ) լեռնային գոտի, (ծով) ծովային կենդանի, (որդի) որդիյական սեր, (աշակերտ)աշակերտական պայուսակ, (դպրոց)դպրոցական հասակ, (զինվոր)զինվորական ջոկատ, (գյուղ) գյուղական կյանք, (օդ)օդային  ուղիներ, (մարմար)մարմարյա սյուն, (բյուրեղ)բյուրեղայա արցունք, (հերոս)հերոսական արարք, (ջուր) ջրային կենդանի:

 

2.Ընդգծված սեռական հոլովով գոյականները փոխարինիր այդ գոյականներից կազմված հարաբերական ածականներով:

Ցանկապատի երկաթի-երկաթյա ճաղերը ներկված էին սև գույնով: Լուսիկը լեռան-լեռնային ծաղիկների մի փունջ էր բերել իր հետ: Օտար երկրներում թափառելով՝ Արմենակը միշտ հոր-հորական տան կարոտն էր քաշում: Գյուղի-գյուղային համայնքը իր միջոցներով վերանորոգում է դաշտի-դաշտային ճանապարհները: Փչում էր գիշերվա -գիշերային զով քամին: Հեռվից լսվում էր հովվի- հովվային սրնգի ձայնը: Այստեղից սկսվում է անտառի-անտառային գոտին: Գյուղի կենտրոնում բարձրանում են կառուցվող դպրոցի-դպրքցային շենքի քարի-քարային պատերը:

 

3.Տրված բառերում ընդգծիր ածականակերտ/ածական կերտող/ նախածանցներն ու վերջածանցները: Օրինակ՝ զորեղ-եղ

Զորեղ-եղ, բաղձալի-ալի, դժկամ-ամ, բյուրավոր-ավոր, նազելի-ի, երևանյան-յան, համեղ-եղ, անձև-ձև, անմերժելի-ելի, գարնանային-ային, խորին-ին, վախկոտ-կոտ, հրե-ե, լռին-ին, բուրավետ-ավետ, կեղտոտ-ոտ, կարմրավուն-ավուն, հնարովի-ովի, եռանդուն-ուն, ոսկյա-յա, խոհուն-ուն, գեղանի-անի, նկարչական-ական, ապարդյուն-ապ, չխոսկան-կան, փոքրիկ-իկ, դժբախտ-ախտ, մայրենի-ենի, կատաղի-աղի, անկենդան-ան, ողբալի-ալի, հակադիր-իր, շահավետ-ավետ, ժայռեղեն-եղեն, անկոչ-ոչ, հուզիչ-իչ, ահագին-ին, մեծագույն-ագույն, ապերախտ-ախտ:

 

4.Տրված ածականները ըստ հոմանիշության բաժանի՛ր չորս խմբի:

Խոշոր, երկերեսանի, առատ, մեծահռչակ, կեղծավոր, պտղաբեր, երեսպաշտ, վիթխարի, արգավանդ, նշանավոր, շողոքորթ, հանրածանոթ, ահռելի, մեծ, բեղուն, երևելի, ականավոր, բերրի, աժդահա, բարեբեր, հանրաճանաչ, հսկա, անվանի:

Խոշոր,ահռելի,մեծ,աժդահա

Երկերեսանի,կեղծավոր,երեսպաշտ,բարեբեր

Առատ,պտղաբեր,

Լրացուցիչ աշխատանք

 

Առաջադրանքներ:

1. Կազմի՛ր բառակապակցություններ` ա) շարքի բառերի հետ գործածելով գոյականներ, բ) շարքի գոյականների հետ գործածելով ածականներ:

ա) մարմարյա, մրգատու, շքեղ, բերրի, կեղծ, անարատ:

բ) զգեստ, վերաբերմունք, լռություն, միտք, կյանք:

Մարմարյա սյուն, մրգատու ծառ, շքեղ կյանք,

2. Նախադասությունների մեջ տրված բառերը գործածի՛ր մի դեպքում որպես գոյական, մյուս դեպքում որպես ածական:

Ապստամբ, խավար, դպրոցական, հարուստ, դավաճան, կենդանի:

Գոյական: Զինված ապստամբը հրաժարվեց զենքը վայր դնել և շարունակեց պայքարը։

Ածական: Նրա ապստամբ ոգին թույլ չէր տալիս հաշտվել անարդարության հետ։

Գոյական: Գիշերվա խավարի մեջ հազիվ հեռվում լույս էր երևում:

Ածական: Մենք մտանք մի խավար սենյակ, որտեղ պատուհանները փակ էին։

Գոյական: Փոքրիկ դպրոցականը մեծ ոգևորությամբ պատմում էր իր առաջին դասի մասին։

Ածական: Սեպտեմբերին խանութները լցվում են դպրոցական պիտույքներով։

Գոյական: Այդ հարուստը իր ամբողջ կարողությունը նվիրաբերեց բարեգործությանը։

Ածական: Մեր երկիրն ունի շատ հարուստ մշակութային ժառանգություն։

Գոյական: Պատմությունը երբեք չի ներում հայրենիքի դավաճանին։

Ածական: Նա զոհ դարձավ իր ընկերոջ դավաճան քայլին։

Գոյական: Անտառի յուրաքանչյուր կենդանի զգում էր մոտեցող վտանգը։

Ածական: Բակում լսվում էր երեխաների կենդանի ու ուրախ աղմուկը։

Մեծ եղբայրս՝ Հակոբը, պահում էր մի արաբական ձի, որ ծնվել էր մեր տանը և երբեք չէր տեսել արմավենի, և ոչ էլ նրա սմբակները մխրճվել էին հարավի տաք ավազներում, բայց նրա աչքերի խորությանը մեջ կար հարավային պեյզաժների ամբողջ սարսուռը, և նրա վրնջյունի մեջ մենք զգում էինք անհուն անապատների կարոտը։

 

Ձին, որին Հակոբը Մարան էր կոչում, սև էր, ինչպես սև սաթը, փայլուն և ողորկ, երեք ոտները սպիտակ և հավկիթաձև սպիտակը ճակատի վրա։

 

Մարանը սանձ չէր տեսել իր կյանքում, նա ազատորեն ման էր գալիս մեր տանը, մինչև անգամ ճաշի ժամանակ, երբ մեծ ընտանիքը բոլորվում էր մեծ սեղանի շուրջը, նա գալիս էր, դունչը հանգչեցնում էր Հակոբի ուսին և սպասում մինչև նա շաքար տար, հետո դնում էր հորս ուսին, հուսկ ապա՝ մորս։

 

Մայրս, անհուն բարությամբ և նոր հարսի ջինջ ժպիտով, տալիս էր վերջին շաքարը ու հրամայում նրան գնալ պարտեզ։

 

Մարանը, շաքարը խրտխրտացնելով, գնում էր դեպի պարտեզ, որտեղից նա մի անգամ վրնջում էր իբրև տեղեկություն, որ արդեն պարտեզում է։

 

Այս վրնջյունի ժամանակ եղբայրս կանգ էր առնում, մինչև անգամ պատառը դեռ բերանին չհասցրած՝ ձեռքը մնում էր օդում, հրճվանքից կարմրում էր և շշնջում․

— Սիրեմ քըզի․․․

 

Ամեն գիշեր Հակոբը պետք է վեր կենար, գնար Մարանի մոտ, մի անգամ նայեր, շոյեր, համբուրեր և վերադառնար անկողին։ Մարանի սենյակը (ախոռ չէր կարելի կոչել նրա գիշերած վայրը) գտնվում էր հորս և մորս սենյակի տակը։ Կեսգիշերին, հանկարծ, երբ լսվում էր Մարանի խրխինջը, մեղմ և ջինջ, հայրս ասում էր.

— Ակոբը գնաց սիրելիին քով։

 

Ամեն կիրակի օր Հակոբը Մարանին տանում էր հերկված դաշտը և բաց թողնում․ Մարանը քամու նման թռչում էր, սահում էր նա հերկված դաշտի վրայից, ինչպես սուրացող ալիք։

 

Քաղաքի երիտասարդների համար մեծագույն հաճույք էր հավաքվել դաշտը, տեսնելու Մարանի վազքը։ Մարանը հասնում էր դաշտի պռնկին, կանգ էր առնում, պայծառ աչքերով նայում հեռո՜ւն, հեռո՜ւն։ Ւ՜նչ էր երազում այդ թովիչ անասունը, ո՜վ իմանար, ապա վերադառնում էր սուրացող ալիքի նման, գալիս, կանգնում էր Հակոբի մոտ։ Հակոբի թևերը բացվում էին, փաթաթվում նրա վզին, շրթունքները մոտենում էին նրա քրտնած սև ստևներին և համբուրում։

— Գիտես քի ամպի վրայեն կթռի, — ասում էին շատերը։

 

Հակոբը բերում էր տուն Մարանին, Գոգոն անխախտ պատրաստած կլիներ մի թարմ ձու։ Հակոբն ամեն անգամ Մարանին դուրս տանելուց և բերելուց հետո՝ մի թարմ ձու էր խփում նրա ճակատին, ջարդում, որպեսզի չար աչքերը խափանվեին։

 

Հակոբի ամբողջ զբոսանքը Մարանն էր։ Երբ միջնակարգն ավարտեց, և հայրը նրան առաջարկեց գնալ բարձրագույն դպրոց՝ նա մերժեց միայն այն մտահոգությամբ, որ Մարանին չէր կարող տանել հետը Պոլիս, Պրուսա և կամ Եվրոպա։

 

Հակոբի ընկերները, նրա հասակակիցներն էլ տանը չէին մնում, նրանց մեջ զարթնել էր տղամարդը, որոնում էին աղջիկներ զանազան անկյուններում, դռների ճեղքերից, պատուհանների բացվածքներից, եկեղեցում, փողոցում, բաղնիսի դռան առաջ։ Նրանց խոսակցությունը կինն էր, չարշաֆի մեջ փաթաթված այդ անիմանալի, դյութական, միստիկ արարածը, որի ձայնը տակնուվրա էր անում նրանց հոգին։

 

Նրա հասակակիցներից շատերը պսակվեցին, երեխաներ ունեցան, իսկ Հակոբի համար ամենաերջանիկ օրն այն օրն էր, երբ պետք է գնար արոտները Մարանի հետ։ Տանում էր հետը մի վրան ու գնում արոտ։

 

Ուրեմն, Հակոբը ամբողջ երեք ամիս պիտի ապրեր Մարանի հետ շունչ շնչի, գիշերը պիտի քներ վրանի տակ, Մարանն էլ գլուխը կախ արած նրա գլխի վրա։ Ամբողջ օրը Մարանն ուտում էր թարմ խոտը և կշտանալուց հետո կանգնում էր արևի տակ և անվերջ երերում էր գլուխը դեպի վեր և դեպի վար, իսկ Հակոբը, նստած վրանի շվաքում՝ դիտում էր ու հրճվում։

 

Հակոբը ժամերով խոսում էր Մարանի հետ, հարց էր տալիս, պատասխաններ ստանում, ծիծաղում, երբեմն մտերմորեն կշտամբում նրան։

 

— Մարան, էսօր աղեկ կերե՞ր ես, — հարցնում էր Հակոբը

 

Մարանը վրնջում էր։

 

— Շուտով տուն տ՚երթանք,— ասում էր Հակոբը։

 

Մարանը պոչը թափ էր տալիս, գլուխը երերում։

 

— Հը՞, չե՞ս ուզեր, կուզե՞ս շատ կենանք։

 

Մարանը մոտենում էր Հակոբին, կծում ֆեսը և թափ տալիս օդում։

 

Այսպես անվերջ խոսում էին նրանք, երկու մտերիմ ընկերների պես, ոչ մի տարաձայնություն, ոչ մի անհամություն երկու ընկերների միջև։

Continue reading Վահան Թոթովենց. Մարանը →

---

Բլոկ 1

0.3x + 1.5 = 4.5

0,3x=4,5-1,5

0,3x=3

X=3:0,3

X=10

0.5(6x — 2) = 2x + 5

3x-2=2x+5

3x-2x=5-1

1x=4

X=4:1

X=4

1.2x + 0.5 = 0.7x + 3.0

1,2x-0,7x=+3,0-0,5

0,5=2,5

X=2,5:0,5

X=5

3.2x — (1.2x + 4.0) = 2.0

3,2x-1,2x=2,0-4,0

2x=-2

X=-2:2

X=-1

0.8x — 2.4 = 1.6

0,8x=1,6+2,4

0,8x=4

X=4:0,8

X=5

1.1(x + 2) = 0.1x + 4.2

1,1x+2,2=0,1x+4,2

1,1x-0,1x=+4,2-2,2

1x=2

X=2;1

X=2

2.4 — (0.4x + 0.8) = 1.0

2,4-0,4x+0,8=10

0,4x=1,0-0,8-2,4

0,4x=-2,2

X=-2,2:0,4

X=-5,5

0.25x + 1.25 = 2.5

0,25x=2,5-1,25

0,25x=1,25

X=1,25:0,25

X=5

0.7x + 1.4 = 1.2x — 0.6

0,7x-1,2x=0,6-1,4

-0,5x=-2

X=-2;-0,5

X=4

1.5(2x — 4) = 6.0

3x-6=6,0

3x=6,0+6

3x=12

X=12:3

X=4

2.5x — 1.4 = 1.5x + 2.6

2,5x-1,5x=+2,6+1,4

1x=4

X=4:1

X=4

0.5x + 0.25x — 1.5 = 3.0

0,5x+0,25x=3,0+1,5

0,75x=4,5

X=4,5:0,75

X=6

4.8 + 1.2x = 9.6

1,2x=9,6-4,8

1,2x=4,8

X=4,8;1,2

X=4

0.6(x + 3) + 0.2 = 2.6

0,6x+1,8+0,2=2,6

0,6x=2,6-0,2-1,8

0,6x=0,6

X=0,6;0,6

X=1

1.1x + 2.2 = 5.5

5,5-2,2-1,1

X=2,2

Continue reading Մեկ անհայտով գծային հավասարումներ` տասնորդական կոտորակներով․Մաս 2 →

1. Տրված արմատներով բաղադրյալ բառեր կազմի՛ր՝ դրանք դնելով նոր բառերի սկզբում և վերջում:

Բույս-բուսակեր,դեղաբույս, թույն-թունավոր, մեղվաթույն, հույս-,հուսատ,անհույս, սենյակ-ճաշասենյակ,սենյակապան։

2.Կետերի փոխարեն մի այնպիսի արմատ գրի՛ր, որ և՛ կետերից աջ գրված բառի հետ բարդ բառ կազմի, և՛ կետերից ձախ գրված բառի հետ:

Օրինակ՝

խիճ,  գրել — խիճ, նկար, գրել — խճանկար, նկարագրել:

Շագանակ, գույն թափ-շականակագույն և գունաթափել, ծաղիկ, զարդ, քար-ծաղկազարդ,քարազարդել

հինգ, մատ  չափ-հնգմատ,մատնաչափ

խաչ, ձև, սիրտ-խաչաձև,սրտաձև

քանդակ, սեր ընկեր-քանդակասեր, ընկերասեր

ավազակ, խումբ, պետ-ավազակախումբ,խմբապետ

բառ, շար, կապ-բառաշար,խաչակապ

վրեժ, խնդիր, գիրք-վրեժխնդիր և խնդագիրք :

Continue reading Գործնական քերականություն →